سامانه جامع مشاوره و خدمات روان‌شناختی

مشاور سبل السلام

بازگشت به سایت

استعدادیابی

ما معمولاً استعدادیابی را دغدغه‌ی والدین برای فرزندان می‌دانیم، اما استعدادیابی باید دغدغه‌ی همه ما در طول زندگی باشد. استعدادیابی فرایندی نیست که نقطه‌ی آغاز و پایانی داشته باشد. همان‌طور که توانمندی‌های فیزیکی ما به‌مرور زمان و در شرایط مختلف، رشد می‌کنند، ترکیب می‌شوند، تضعیف می‌شوند و از بین می‌روند، هر یک از ما سبدی از استعدادها داریم که در طول زمان، تغییر می‌کنند. شاید قبلاً فرصتی برای بروز آنها نبوده و اخیراً این شرایط ایجادشده باشد.

 

توانمندی یا استعداد؟

توجه داشته باشید، علاقه، استعداد و توانمندی، سه مفهوم کاملاً متفاوت هستند. چه‌بسا ما به حوزه‌ای علاقه داشته باشیم اما در آن زمینه استعداد نداشته باشیم. چه بسیار استعدادهایی که به علت برنامه‌ریزی نامناسب یا صرف نکردن زمان و انرژی، به توانمندی تبدیل نشده‌اند. و حتی، چه توانمندی‌هایی که با ضرب‌ و زور و فشار و تحمیل و تمرین، به‌دست آورده‌ایم. اما استعدادمان در آنها چندان زیاد نیست.

استعداد، چیزی است که بالقوه در ما وجود دارد و تا زمانی که پرورش پیدا نکند و موردتوجه قرار نگیرد، به توانمندی تبدیل نمی‌شود. خیلی‌ها استعداد موسیقی دارند. اما همه‌ی کسانی که استعداد موسیقی دارند، موسیقی‌دان نمی‌شوند.

 

اینجا بخوانید: ” هوش هیجانی و راه‌های پرورش آن”

 

همچنان که خیلی‌ها استعداد مدیریت دیگران را دارند. اما هرکسی که از چنین استعدادی بهره‌مند است، درنهایت به توانمندی مدیریت دیگران دست پیدا نمی‌کند. درست همان‌طور که وجود دانه، برای رشد یک گیاه ضروری است اما قرار نیست هر دانه‌ای، به یک گیاه شاد و سرسبز و زیبا تبدیل شود.

ضمناً دقت داشته باشید که هر استعدادی ممکن است به توانمندی‌های مختلفی تبدیل شود. به‌عنوان‌مثال، استعداد کار با انگشتان، در یک فرد به توانمندی آرایش تبدیل شود. اما در فرد دیگری، در قالب توانمندی مونتاژ سریع و دقیق قطعات مکانیکی، شکل بگیرد و رشد کند.

همچنان که پرورش هر استعدادی، می‌تواند به چند توانمندی کاملاً مختلف منتهی شود، هر توانمندی هم ممکن است ریشه در استعدادهای متفاوتی داشته باشد. وقتی‌که تلاش می‌کنیم استعدادهای خود را به توانمندی تبدیل کنیم، با واقعیت‌های جدیدی در مورد خودمان روبرو می‌شویم.

 

 

زمینه‌های کشف استعداد

متأسفانه باورهای مردم بر این است که افراد کمی دارای استعداد هستند، ولی برخلاف این باور غلط باید بدانیم که تقریباً همه انسان‌ها دارای حداقل یک استعداد هستند، اما به خاطر شرایط محیطی، اجتماعی، فرهنگی و یا حتی پزشکی امکان کشف آن استعداد و پرورش آن میسر نشده است. نه تنها کشف توانایی‌ها و استعداد فرزندان مهم است بلکه به‌موقع کشف کردن آن مهم‌تر است؛ چراکه بسیاری از استعدادها اگر به‌موقع کشف نگردند، دیگر امکان پرورش و توسعه آن نخواهد بود.

در مورد استعدادیابی کودکان، سن مشخصی برای این امر وجود ندارد. همه‌چیز به هوشیاری، علایق و نگاه والدین بستگی دارد. بعضی از نوزادان از همان هفته‌های اول پس از تولد توانایی برقراری ارتباط شگفت‌انگیزی با محیط پیرامون از خود نشان می‌دهند. مانند: توانایی در نگاه به محیط، تکان دادن دست‌ها، حتی خنده‌ها و یا کشیده شدن به سمت سایر افراد که کاملاً مشهود می‌باشد.

 

اینجا بخوانید: “خلاقیت و راه‌های ارتقا آن”

 

می‌توان گفت که کودکی که قاشق را به سمت دهان خود برده و غذا از قاشق نمی‌ریزد، این کودک درک بالایی از فضا دارد. یا مثلاً کودکی که در چند ماه اول زندگی خود روی پاهایش می‌تواند بایستد، و از تخت خود سعی می‌کند بالا رود شاید بتوان یک آکروبات خوب گردد. تشخیص این نوع توانایی‌ها بایستی توسط متخصصین بررسی و تحلیل گردد. و درنهایت والدین می‌توانند از روانشناسان سامانه مشاور خوب کمک و راهنمایی بگیرند تا بذر و نهالی که دارند را رشد دهند و تبدیل به درختی تنومند با محصولاتی زیبا کنند.

_________________

عباسعلی گایینی (1383): ضرورت پژوهش در استعدادیابی

جین پیرتو (1994): کودکان و بزرگ‌سالان بااستعداد: رشد و آموزش آنها

نظر شما

نظر خواننده‌ها